07.09, niedziela/14:00/Pomnik Zagłady Żydów falenickich, ul. Patriotów (przy stacji kolejowej Falenica)

Zapraszamy na uroczystą Ceremonię Pamięci, upamiętniającą żydowskich mieszkańców Falenicy, którzy 20 sierpnia 1942 roku zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince i tam zamordowani.

Przed wojną Falenica była tętniącą życiem, wielokulturową miejscowością letniskową. Społeczność żydowska stanowiła istotną część lokalnej tożsamości – prowadziła sklepy, pensjonaty, tworzyła kulturę i codzienność tego miejsca. Zagłada brutalnie przerwała ich historię.

Spotkajmy się przy Pomniku, by oddać hołd ofiarom, złożyć wieńce i symbolicznie przywrócić pamięć o tych, którzy zostali bezpowrotnie utraceni.

Pamiętajmy razem.

wystąpią: Nina Kodorska & Oliwier Andruszczenko Band

07.09, niedziela/19.00/ Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Narcyzowa 18

Jeśli nogi same podrywają Wam się do tańca na dźwięki sefardyjskiej, bałkańskiej i romskiej muzyki, to koniecznie przyjdźcie na koncert grupy Czarnina, która zabierze Was w muzyczną podróż rozpoczynającą się w Indiach, a kończącą na Bliskim Wchodzie.

Kwartet tworzący grupę Czarnina inspiruje się muzyką z różnych stron świata. Podczas niezwykle energetycznych występów obok cygańskich czy bałkańskich brzmień usłyszeć można także silne wpływy muzyki bliskowschodniej i żydowskiej.

Zespół w akustyczny sposób rearanżuje tradycyjne utwory, którym ekspresyjnego wokalu dodaje Nina Kodorska. W muzyczną odyseję brzmieniem swojego klarnetu i saksofonu poprowadzi nas tego wieczoru kierownik muzyczny projektu Oliwier Andruszczenko.

Podczas koncertu usłyszeć będzie można pieśni śpiewane w różnych językach i dialektach, wraz z muzyką pełną wybuchowych improwizacji i sentymentalnych melodii.

Zespół Czarnina tworzą:

Nina Kodorska – wokal, instrumenty perkusyjne

Oliwier Andruszczenko – klarnet, saksofon

Patryk Walczak – akordeon

Hipolit Woźniak – gitara

wystąpi: Ewa Warta-Śmietana i Jej Przyjaciele
14.09, niedziela/18:00/WCK Filia Międzylesie, sala widowiskowa, ul. Żegańska 1a

Ten familijny, komediowy spektakl muzyczny, który prosto z krakowskiej Piwnicy pod Baranami przyjeżdża do Międzylesia, nawiązuje do najradośniejszego żydowskiego święta „Purim” i ma charakter powszechnego karnawału. Tego dnia wolno łamać nawet najsurowszy zakaz przebierania się mężczyzn w suknie, a kobiet w stroje mężczyzn, a wino leje się dzbanami. Tradycja wręcz nakazuje by pić do momentu, kiedy człowiek przestaje odróżniać dobro od zła. Na to święto jada się specjalne ciasteczka zwane „Uszami Hamana”. Spektakl pokazuje historię jak potężny król perski Achaszwerus zażyczył sobie, żeby na jego ucztę przybyła jego żona, królowa Waszti. Gdy ta odmówiła, król kazał ją wygnać i sprowadzić najpiękniejsze panny, aby móc wybrać nową żonę. I tu zaczyna się zabawa z publicznością…, może, któraś z obecnych na sali pań zostanie królową? Jak dalej rozwinie się akcja? Na ten roztańczony i rozśpiewany kostiumowy spektakl zapraszamy całe rodziny. Doskonała zabawa gwarantowana!

W purimszpilu występują:

Król Achaszwerus: Henryk Rajfer

Królowa Waszti: Joanna Cieśla

Haman: Wojciech Habela

Zeres, żona Hamana – Małgorzata Westrych

Mordechaj: Witold Wrona

Esterka: Ewa Warta-Śmietana

Panna: Jacek Śmietana

Tancerka: Ewelina Keller

oprawa muzyczna: kabaret żydowski Cymes w składzie: Ewa Warta-Śmietana, Wojciech Habela, Henryk Rajfer oraz Mateusz Dudek – akordeon

prowadzenie: Etel Szyc
20.09, sobota/19:00/Restauracja Letnisko, ul. Patriotów 47

Na trzy dni przed żydowskim Nowym Rokiem 5786, zapraszamy Państwa na wyjątkowy wieczór w Restauracji Letnisko.

O najważniejszych świętach żydowskich, które przypadają na jesień, opowie gospodyni wieczoru i dyrektor Festiwalu Sztetl Falenica Etel Szyc.

Na wielkie święta jesienne składają się Rosz ha-Szana – żydowski Nowy Rok, Jom Kipur – Dzień Pojednania, Sukot – Święto Szałasów a także Szemini Aceret i Simchat Tora – Radość Tory. O związanych z nimi tradycjach, słodkich potrawach, dniach grozy i dęciu w szofar dowiedzieć będzie się można przy zastawionym świątecznymi potrawami stole.

Barwnym opowieściom towarzyszyć będzie wesoły, skrzący humorem kabaret Cymes z udziałem Ewy Warty-Śmietany, Wojciecha Habela, Henryka Rajfera i akompaniującego im na akordeonie Mateusza Dudka.

spotkanie z Hanną Kossowską

21.09, niedziela/17:00/ WCK Filia Falenica „Kulturoteka”, ul. Walcownicza 2, sala widowiskowa

Nie ma na świecie innego języka, który kryłby w sobie tak wiele tajemnic, jak język hebrajski.

To jedyny język, w którym pismo nie jest wyłącznie zwykłym narzędziem komunikacji, ale stanowi pomost między człowiekiem a tym, co duchowe i wieczne.

Dla narodu żydowskiego – szczególnie w jego ortodoksyjnym nurcie – hebrajski jest językiem świętym. Kabaliści widzą w literach alfabetu ukryte moce i znaczenia, nazywając je Rumakami Ognia, które unoszą człowieka ku wyższym wymiarom poznania.

O tych niezwykłych tajemnicach, o sile liter i o ukrytym sensie pisma hebrajskiego opowiem Państwu podczas naszego spotkania. Będzie to podróż do samego serca tradycji i duchowości, która od wieków fascynuje i inspiruje.

Hanna Kossowska – malarka, edukatorka, aktorka, maszgicha (osoba sprawdzająca przestrzeganie zasad koszerności w kuchni) i animatorka kultury żydowskiej. Studiowała historię sztuki i etnografię. Od wielu lat związana jest z festiwalami: Warszawa Singera w Warszawie, Zbliżenia w Gdańsku, Kultury Żydowskiej w Krakowie i oczywiście Lubliner Festival. Prowadzi warsztaty z kaszrutu, halachy, jidyszkajtu, kabały i sztuki żydowskiej. Zajmuje się malarstwem, grafiką, projektowaniem macew oraz sztuką użytkową. W swoim dorobku ma ponad trzydzieści wystaw oraz wiele projektów kostiumów i scenografii, a jej obrazy znajdują się w kolekcjach na całym świecie.

warsztaty plastyczne dla młodzieży i dorosłych z Hanną Kossowską

28.09, niedziela/17:00/ WCK Filia Falenica „Kulturoteka”, ul. Walcownicza 2, sala kulinarna

Zapraszamy na wyjątkowe warsztaty plastyczne prowadzone przez Hannę Kossowską, podczas których uczestnicy poznają tradycyjne amulety ochronne – symboliczne przedmioty w judaizmie, które od wieków służyły ochronie domów i osób przed złymi wpływami.

Podczas zajęć uczestnicy będą mogli:

– poznać historię i znaczenie amuletów w kulturze żydowskiej.

– dowiedzieć się, jakie symbole i litery hebrajskie są używane do ochrony błogosławieństwa.

– samodzielnie stworzyć własny amulet, wykorzystując tradycyjne motywy i techniki plastyczne.

Warsztaty prowadzone będą w formie praktycznej, z wprowadzeniem edukacyjnym. To okazja, aby nie tylko rozwijać umiejętności artystyczne, ale też zbliżyć się do żydowskiej tradycji i duchowości w twórczy, angażujący sposób.

Zapraszamy  młodzież i dorosłych – zarówno początkujących, jak i bardziej doświadczonych w pracy z rękodziełem.

Hanna Kossowska – malarka, edukatorka, aktorka, maszgicha (osoba sprawdzająca przestrzeganie zasad koszerności w kuchni) i animatorka kultury żydowskiej. Studiowała historię sztuki i etnografię. Od wielu lat związana jest z festiwalami: Warszawa Singera w Warszawie, Zbliżenia w Gdańsku, Kultury Żydowskiej w Krakowie i Lubliner Festival. Prowadzi warsztaty z kaszrutu, halachy, jidyszkajtu, kabały i sztuki żydowskiej. Zajmuje się malarstwem, grafiką, projektowaniem macew oraz sztuką użytkową. W swoim dorobku ma ponad trzydzieści wystaw oraz wiele projektów kostiumów i scenografii, a jej obrazy znajdują się w kolekcjach na całym świecie.

wystąpią: MILO Ensemble & Kayah
05.10, niedziela/18:00/WCK Filia Międzylesie, sala widowiskowa, ul. Żegańska 1a

Kayah, Milo Kurtis i międzynarodowy zespół MILO Ensemble zapraszają na koncert, gdzie etniczne melodie, jazz, duchowość i energia sceniczna tworzą fascynującą muzyczną opowieść.

Wśród różnorodnych utworów tego wieczoru, przewijać będzie się muzyka sefardyjska, zrodzona z tradycji Żydów hiszpańskich, która niesie w sobie melancholię, duchowość i bogactwo kultur basenu Morza Śródziemnego. Jej unikalne brzmienia stanowią punkt wyjścia do niezwykłego spotkania artystów, w którym przeszłość splata się z nowoczesną improwizacją.

Kayah – wokalistka, kompozytorka, producentka i współzałożycielka wytwórni Kayax. Jedna z najbardziej cenionych artystek w Polsce, znana z takich przebojów jak „Za późno”, „Supermenka”, „Testosteron” czy „Prawy do lewego”. W swojej twórczości łączy folk, pop, soul i jazz. Od debiutu albumem Kamień (1995), wydała 10 zróżnicowanych płyt – od soulu i jazzu po muzykę klubową i klasyczną. Jako pierwsza artystka z Europy Środkowo-Wschodniej wystąpiła w serii MTV Unplugged. W 2005 roku założyła niezależną wytwórnię Kayax, promującą dziś ponad 90 projektów muzycznych i literackich.

Milo Kurtis – charyzmatyczny multiinstrumentalista greckiego pochodzenia, pionier muzyki etnicznej w Polsce. Współtwórca legendarnych zespołów (Maanam, Izrael, Osjan, Voo Voo), współpracował z Tomaszem Stańką i Donem Cherry. Od lat rozwija autorskie projekty, m.in. MILO Ensemble – międzynarodową formację, w której spotykają się kultury i muzyczne tradycje świata.

MILO Ensemble (Musical Instruments Logical Organisation Ensemble) to kolektyw muzyków z różnych kontynentów. Ich dźwiękowa podróż obejmuje wpływy z Bliskiego Wschodu, Afryki, Mongolii, Chin czy Indonezji. Łącząc śródziemnomorską liryczność, polski folk, afrykańskie rytmy i jazzową improwizację, tworzą hipnotyzującą i wielowymiarową mozaikę brzmień.

Milo Kurtis – klarnet, djembe, kalimba, didgeridoo, głos, instrumenty perkusyjne

Masha Natanson – śpiew, skrzypce, instrumenty perkusyjne

Bart Smorągiewicz – saksofony, flety

Adeb Chamoun – darbuka, riq, bendir, daf, instrumenty perkusyjne

Mateusz Szemraj – oud, saz, rebab, cymbały

Marta Zalewska – bass, fidel renesansowa, śpiew

Jacek Gładkowski – space

3. edycja Festiwalu Sztetl Falenica 2025 | 5 września – 5 października

Trzecia edycja Festiwalu Sztetl Falenica to zaproszenie do wspólnego odkrywania i upamiętniania żydowskiej historii Falenicy oraz całej linii otwockiej. Podobnie jak w poprzednich latach, w programie nie zabraknie wydarzeń, które przywracają głos dawnym mieszkańcom tych okolic.

Już dziś zachęcamy do rezerwacji czasu, jeśli lubicie: melodie przedwojennej Warszawy, muzykę kojarzoną z tajemniczym Orientem, żydowski humor, rowerowe wycieczki historyczne oraz smaki żydowskiego stołu!

Tegoroczny Festiwal otworzy w piątek, 5 września, koncert „Z tamtych lat… swing przedwojennej Warszawy” w wykonaniu Ewy Makomaskiej z zespołem. Na scenie Wawerskiego Centrum Kultury zabrzmią rytmy przenoszące w atmosferę międzywojennej stolicy.

W sobotę, 6 września, w Kulturotece Falenica odbędzie się spotkanie wokół książki „Sefer Falenic” – księgi pamięci falenickich Żydów, zawierającej wspomnienia przetłumaczone z jidysz i hebrajskiego na język polski. O procesie przekładu opowiedzą Jola Pełka i Lidia Dańko.

Niedzielę, 7 września, rozpocznie wycieczka rowerowa śladami historii Falenicy z przewodniczką Lidią Dańko (start: Kulturoteka Falenica). Po południu, przy stacji kolejowej, odbędzie się Ceremonia Pamięci pod Pomnikiem Zagłady Żydów falenickich (godz. 14:00). Wieczorem w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Warszawie-Falenicy (ul. Przewodowa) zabrzmi koncert pt. „Cuzamen znaczy Wspólnie” w wykonaniu Niny Kodorskiej i zespołu Oliwiera Andruszczenko.

W kolejną niedzielę, 14 września, w Wawerskim Centrum Kultury – Filia Międzylesie, odbędzie się widowiskowy spektakl muzyczny „Perska miłość, czyli cud purimowy” w wykonaniu zespołu Ewy Warty-Śmietany. Spektakl nawiązuje do wydarzeń opisanych w Księdze Estery i związanych ze świętem Purim.

20 września w Restauracji Letnisko zapraszamy na Wieczór świąteczny z kabaretem żydowskim Cymes i prowadzeniem Etel Szyc. W programie znajdą się muzyka, humor i wspólne, radosne świętowanie.

Finał tegorocznego festiwalu odbędzie się 5 października w Wawerskim Centrum Kultury – Filia Międzylesie koncertem „Sephardic Music by MILO Ensemble & Kayah”. Gorąco zapraszamy na spotkanie z muzyką sefardyjską w nowoczesnym i poruszającym wydaniu.

Szczegółowy program wydarzeń dostępny na stronie www.sztetlfalenica.pl oraz na naszym profilu Facebook: https://www.facebook.com/sztetl.falenica/.

Sztetl Falenica to festiwal, podczas którego kultura, historia i współczesność spotykają się we wspólnym doświadczeniu pamięci i obecności. Już po raz trzeci Fundacja Ner Tamid – Wieczne Światło, wraz z Urzędem Dzielnicy Wawer i partnerami, zaprasza na cykl wyjątkowych wydarzeń łączących historię, muzykę, literaturę i żywą pamięć o żydowskiej obecności w tej niezwykłej części Warszawy.

Sztetl Falenica 2025 celebruje wielokulturowe dziedzictwo, upamiętnia lokalną historię i buduje mosty między przeszłością a teraźniejszością.

Historia Falenicy nierozerwalnie wiąże się z obecnością polskich Żydów. W okresie międzywojennym, gdy Falenica była jeszcze nadwiślańską wsią w pobliżu Warszawy, w tej okolicy zaczęła osiedlać się społeczność żydowska. Gdy nadeszła II Wojna Światowa niemieccy okupanci wykorzystali ten fakt do stworzenia na tym terenie getta, które utworzono w październiku 1940 r. Przez getto przeszło łącznie ok. 7,5 tys. ludzi. Na miejscu zginęło blisko 2 tys. z nich – podczas likwidacji getta w sierpniu 1942 r. i likwidacji tartacznego obozu pracy w maju 1943 r. Większość zaś została wywieziona do obozu zagłady w Treblince, gdzie również czekała ich śmierć.
Trudno jest uciec od wspomnień tych strasznych czynów. Tym, którzy zginęli jesteśmy winni wspomnienie i wyciąganie nauki, by nigdy więcej na ziemiach polskich nie spotkał nikogo ten los. Naszym zadaniem jest budowanie pomostów kulturalnych i więzi międzyludzkich, które będą filarami przeciwko stereotypom, uprzedzeniom i ksenofobii.
Nasz Festiwal ma charakter niekomercyjny i edukacyjny – udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny, a część punktów programu odbywa się w plenerze, dla lepszej dostępności. Niektóre wydarzenia są również realizowane w formule on-line, co daje nam możliwość dotarcia do szerokiej publiczności.

Projekt współfinansowany ze środków Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dzięki dotacji celowej i podmiotowej

3rd Edition of the Shtetl Falenica Festival 2025 | September 5 – October 5

The third edition of the Shtetl Falenica Festival is an invitation to join us in discovering and commemorating the Jewish history of Falenica and the entire Otwock line. As in previous years, the program will feature events that give voice to the former inhabitants of this area.

We encourage you to book your time today if you enjoy: the melodies of pre-war Warsaw, music associated with the mysterious Orient, Jewish humor, historical bicycle tours, and the flavors of the Jewish table!

This year’s festival will open on Friday, September 5, with the concert „From Those Years… Swing of Pre-War Warsaw” performed by Ewa Makomaska and her band. The stage at the Wawerski Cultural Center will feature rhythms transporting you to the atmosphere of the interwar capital.

On Saturday, September 6th, Kulturoteka Falenica will host a meeting celebrating the book „Sefer Falenica” – a memorial book of Falenica Jews, containing memoirs translated from Yiddish and Hebrew into Polish. Jola Pełka and Lidia Dańko will discuss the translation process.

Sunday, September 7th, will begin with a bicycle tour of Falenica’s history, led by Lidia Dańko (starting at Kulturoteka Falenica). In the afternoon, a Remembrance Ceremony will be held at the Holocaust Victims Monument at the train station (2:00 PM). In the evening, a concert entitled „Cuzamen, or Together” by Nina Kodorska and the Oliwier Andruszenko band will be held at the Church of the Sacred Heart of Jesus in Warsaw-Falenica (Przewodowa Street). Next weekend, on September 14th, the Wawer Cultural Center – Międzylesie Branch will host a spectacular musical performance, „Persian Love, or the Miracle of Purim,” performed by Ewa Warta-Śmietana’s ensemble. The performance draws on events described in the Book of Esther and connected with the holiday of Purim.

On September 20th, we invite you to a Christmas Evening with the Jewish cabaret Tzimes, hosted by Etel Szyc, at the Letnisko Restaurant. The program will feature music, humor, and a joyful celebration.

This year’s festival will conclude on October 5th at the Wawer Cultural Center – Międzylesie Branch with a concert called „Sephardic Music by MILO Ensemble & Kayah.” We warmly invite you to experience Sephardic music in a modern and moving way.

A detailed program of events will be available soon at www.sztetlfalenica.pl and on our Facebook page: https://www.facebook.com/sztetl.falenica/.

Shtetl Falenica is a festival where culture, history, and the present come together in a shared experience of memory and presence. For the third time, the Ner Tamid – Eternal Light Foundation, together with the Wawer District Office and partners, invites you to a series of exceptional events combining history, music, literature, and the living memory of the Jewish presence in this extraordinary part of Warsaw.

Shtetl Falenica 2025 celebrates multicultural heritage, commemorates local history, and builds bridges between the past and the present.

ORGANIZATOR:
Fundacja Ner Tamid – Wieczne Światło

WSPÓŁORGANIZATOR:
Urząd Dzielnicy Wawer m. st. Warszawy

O 10.30 spod falenickiej „Kulturoteki” ruszyła rowerowa wycieczka śladami granic falenickiego getta, którą poprowadziła Lidia Dańko.

O 15.00 na skwerze przy pomniku Zagłady Żydów w Falenicy odsłoniliśmy instalację aut. Jacka Wiśnickiego oraz plenerową wystawę fotografii Katarzyny Krajewskiej. Nadpalone elementy, nieistniejących już dziś świdermajerów stały się punktem wyjścia do rozmowy o tożsamości i historii linii otwockiej.

Pół godziny później wspólnie z naczelnym rabinem Polski Michaelem Schudrichem, burmistrzem Wawra Leszkiem Baraniewskim i mieszkańcami okolicznych miejscowości, złożyliśmy kwiaty podczas uroczystości Pamięci dedykowanej ofiarom falenickiego getta.

Po ceremonii w falenickiej „Kulturotece” tysiąc pytań zadać można było rabinowi Michaelowi Schudrichowi, który jak to rabin, zna odpowiedź na każde pytanie.

Nasz festiwal zakończył w WCK Międzylesie koncert Olgi Avigail Mieleszczuk (wokal) i Ereza Mounka (instrumenty perkusyjne), który przeniósł nas dźwiękami i obrazami do tajemniczej Jerozolimy.

Dziękujemy Wam za tak entuzjastyczny udział w wydarzeniach Sztetl Falenica i do zobaczenia za rok!