Aktualności

prowadzenie: Symcha Keller

2 września | godz. 17:30

Pomnik Zagłady Żydów Falenickich, ul. Patriotów / skwer naprzeciwko stacji PKP Falenica

wstęp wolny

Zapraszamy na uroczystą Ceremonię Pamięci, upamiętniającą żydowskich mieszkańców Falenicy, którzy 20 sierpnia 1942 roku zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince i tam zamordowani.

Przed wojną Falenica była tętniącą życiem, wielokulturową miejscowością letniskową. Społeczność żydowska stanowiła istotną część lokalnej tożsamości – prowadziła sklepy, pensjonaty, tworzyła kulturę i codzienność tego miejsca. Zagłada brutalnie przerwała ich historię.

Spotkajmy się przy Pomniku, by oddać hołd ofiarom, złożyć wieńce i symbolicznie przywrócić pamięć o tych, którzy zostali bezpowrotnie utraceni.

Symcha Keller (ur. 1967) – polski działacz społeczności żydowskiej, muzyk, chazan i były przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi. Od wielu lat związany ze sceną muzyki chasydzkiej. Popularyzator kultury oraz tradycji żydowskiej w Polsce.

Pamiętajmy razem.

Symcha Keller – śpiew, Paweł Stępnik – gitara

2 września | godz. 18.00

WCK Filia Falenica „Kulturoteka”, ul. Walcownicza 2
wstęp wolny

Symcha Keller, znany kantor z Lublina, zaprezentuje tradycyjne pieśni religijne w języku jidysz i hebrajskim, przeplatane opowieściami o znanych rabinach i cadykach oraz historiami związanymi z Torą. Artyście na gitarze towarzyszyć będzie Paweł Stępniak. Biesiada odbędzie się w gościnnych progach WCK Filia Falenica „Kulturoteka”.

Chasydzi wierzą, że muzyka jest przepustką do raju i najprostszą drogą do Boga. Sam Keller od lat związany jest z ruchem chasydzkim, będąc zwolennikiem cadyka z Aleksandrowa. Podczas biesiady zaprezentuje mistyczną muzykę, która w kręgach chasydzkich przekazywana jest z pokolenia na pokolenie, często ustnie. Towarzyszą jej śpiewy i rytmiczne melodie, których celem jest adoracja Boga. Teksty pieśni chasydzkich często czerpią z Psalmów, a początków tego nurtu muzyki żydowskiej należy szukać na dworach XVIII-wiecznych cadyków – charyzmatycznych przywódców religijnych.

Symcha Keller – urodzony w Łodzi, na początku lat 80. współzałożyciel i lider legendarnej grupy Katharsis oraz współtwórca Ośrodka Działań Twórczych – Centrum Sztuki Alternatywnej w Łodzi. Kantor i działacz na rzecz odbudowy życia żydowskiego w Polsce. Naukę prowadzenia modlitw rozpoczął u łódzkiego kantora Icchaka Frojmowskiego, a następnie kontynuował ją w Izraelu i USA, gdzie współpracował ze słynnym rabinem i muzykiem Shlomo Carlebachem. W 1993 r. nagrał płytę „Szabat”, prezentującą własne interpretacje muzyki chasydzkiej.

W latach 1988–2018 pełnił liczne funkcje w Gminie Żydowskiej w Łodzi i Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Występował podczas wizyt m.in. Jana Pawła II, Benedykta XVI, papieża Franciszka, Billa Clintona i Václava Havla, a także podczas uroczystości upamiętniających m.in. 60. rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau oraz 60. i 75. rocznicę powstania w Getcie Warszawskim.

wycieczka do Muzeum POLIN i na teren dawnego getta
przewodnik: Piotr Kowalik

3 września | godz. 12:00
zbiórka: Pomnik Umschlagplatz, ul. Stawki 10
zapisy drogą mailową: festiwalfalenica@gmail.com

Zapraszamy na wycieczkę po terenie dawnego getta warszawskiego oraz do Muzeum POLIN. Odwiedzimy jedną z najważniejszych instytucji zajmujących się historią polskich Żydów – muzeum, które opowiada o ponad tysiącletniej obecności, kulturze i dziedzictwie żydowskim na ziemiach polskich.

Po wystawie i miejscach związanych z historią warszawskich Żydów oprowadzi nas Piotr Kowalik – przewodnik i historyk związany z Muzeum POLIN.

Wspólnie odwiedzimy muzeum, poznamy najważniejsze wydarzenia i postaci związane z historią polskich Żydów, a następnie wyruszymy na spacer śladami dawnego getta, odkrywając miejsca, które do dziś przypominają o jego mieszkańcach i historii.

spotkanie z Adamem Dylewskim (Muzeum POLIN) & recital Izabelli Rzeszowskiej przy akompaniamencie Teresy Wrońskiej

3 września | godz. 17:00

WCK Międzylesie, ul. Żegańska 1a, foyer

wstęp wolny

Przygotowana przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN wystawa prezentuje świat żydowskiego sztetla – miasteczka, które przez stulecia stanowiło centrum życia społecznego, religijnego i gospodarczego społeczności żydowskiej w Europie Środkowo-Wschodniej.

Na kilkunastu planszach ukazana została codzienność mieszkańców sztetli: życie rodzinne, tradycje religijne, święta, edukacja, handel i rzemiosło. Zwiedzający poznają znaczenie synagogi, mykwy, domu modlitwy i rynku, a także rolę kobiet i mężczyzn w funkcjonowaniu wspólnoty. Wystawa przybliża również ważne momenty w życiu człowieka – narodziny, bar micwę, ślub oraz obrzędy związane ze śmiercią.

Ekspozycja ukazuje bogactwo kultury żydowskiej, pokazując sztetl jako miejsce, w którym codzienność przenikała się z religią, a życie wspólnotowe wyznaczało rytm dni i świąt. Ostatnia część wystawy poświęcona jest przemianom społecznym przełomu XIX i XX wieku oraz kresowi świata sztetli.

Otwarcie wystawy poprzedzi spotkanie z Adamem Dylewskim, autorem książki „Śladami Żydów polskich”, historykiem, kierownikiem Sekcji Dokumentacji Dziedzictwa Żydowskiego w Muzeum POLIN, który opowie o fenomenie sztetli – żydowskich miasteczek oraz ich miejscu w historii i kulturze Polski.

Po spotkaniu zapraszamy na recital „Mój sztetl” w wykonaniu Izabelli Rzeszowskiej (aktorki i wokalistki Teatru Żydowskiego w Warszawie) przy akompaniamencie Teresy Wrońskiej, wieloletniej kierownik muzycznej Teatru Żydowskiego w Warszawie).

Recital zatytułowany „Mój sztetl” w WCK Międzylesie, towarzyszący otwarciu wystawy prezentującej miasteczko żydowskie – sztetl, będzie muzyczną podróżą do świata codziennego życia społeczności żydowskich. W programie znajdą się pieśni związane z życiem mieszkańców sztetla, ich codziennością, pracą, rodziną, miłością, radościami i troskami. Utwory wykonywane w języku polskim, jidysz i hebrajskim pozwolą przybliżyć publiczności kulturę, tradycję i atmosferę dawnego żydowskiego miasteczka. Koncert będzie stanowił artystyczne dopełnienie wystawy, pozwalając odbiorcom nie tylko zobaczyć przedstawiony świat sztetla, ale również usłyszeć jego muzyczny i emocjonalny wymiar.

Wystawa została sfinansowana przez mieszkańców Norwegii i budżet krajowy.
Wydarzenie organizowane we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

4 września | godz. 12.00

zwiedzanie synagogi i spotkanie z rabinem Icchakiem Chaimem Rapoportem

Synagoga, ul. Twarda 6
zapisy drogą mailową: festiwalfalenica@gmail.com

Zapraszamy na wyjątkowe spotkanie w Synagodze im. Małżonków Nożyków – jednym z najważniejszych miejsc współczesnego życia żydowskiego w Warszawie. Podczas wizyty poznamy historię synagogi, jej architekturę i znaczenie dla warszawskiej społeczności żydowskiej, a także zobaczymy miejsce, które mimo dramatycznych losów XX wieku przetrwało i do dziś pełni funkcję domu modlitwy.

W trakcie zwiedzania synagogi zapraszamy na spotkanie z rabinem Icchakiem Chaimem Rapoportem. Rabin zna odpowiedź na każde pytanie, warto więc mieć kilka w zanadrzu…

Podczas spotkania będzie okazja, by porozmawiać o współczesnym judaizmie, roli synagogi jako miejsca modlitwy i wielu innych tematach.

Ze względu na charakter miejsca prosimy o stosowny ubiór. Panów prosimy o przybycie z nakryciami głowy.

Prosimy o przybycie z dokumentem tożsamości.

warsztaty plastyczne dla dorosłych i młodzieży z Hanną Kossowską

4 września | godz. 16:00

WCK Międzylesie, ul. Żegańska 1a

wstęp wolny

Po hebrajsku „mizrach” oznacza wschód – kierunek, w którym leży Jerozolima, miasto o szczególnym znaczeniu nie tylko dla tradycji żydowskiej. To właśnie tam znajdowała się Świątynia, a jej pozostałością jest Ściana Płaczu (Kotel), do której wierni wkładają karteczki z modlitwami i prośbami, zwane kwitłechami.

Mizrach to również tradycyjny, ozdobny hebrajski napis, obecny w synagogach i domach żydowskich, wskazujący kierunek modlitwy. Modlący się Żydzi zwracają się bowiem zawsze w stronę Jerozolimy. W wielu miejscach pozostawia się także fragment ściany nieotynkowany lub niepomalowany – jako pamiątkę zburzonej Świątyni i znak pamięci o jej świętości.
Podczas warsztatów uczestnicy stworzą własną interpretację mizrachu – obrazu lub napisu. Na podstawie szablonów powstanie kompozycja z napisem „MIZRACH”, którą wzbogacimy techniką kolażu, dodając elementy nawiązujące do Jerozolimy oraz symboli związanych z żydowską tradycją.Hanna Kossowska – malarka, aktorka i animatorka kultury żydowskiej. Od wielu lat prowadzi w całej Polsce spotkania, wykłady i warsztaty poświęcone tradycji, symbolice i kulturze żydowskiej, łącząc wiedzę historyczną z doświadczeniem artystycznym.

koncert klezmersko / jazzowy w wykonaniu kwartetu Barta Smorągiewicza

4 września | godz. 18.00

Restauracja Letnisko, ul. Patriotów 47

zapisy drogą mailową: festiwalfalenica@gmail.com

Zapraszamy na wyjątkowy piątkowy wieczór, podczas którego wspólnie przywitamy szabat – czas modlitwy, spotkania i refleksji, od wieków zajmujący szczególne miejsce w żydowskiej tradycji i kulturze. Wieczór poprowadzi Etel Szyc, dyrektorka festiwali Sztetl Falenica i Lubliner Festival, która przybliży uczestnikom znaczenie szabatowych zwyczajów i obrzędów. Oprócz strawy intelektualno-duchowej podczas naszego wieczoru przewidzieliśmy też poczęstunek.

Atmosferę wieczoru dopełni koncert kwartetu Barta Smorągiewicza, łączącego muzykę klezmerską z jazzem. Będzie to muzyczna podróż pełna tradycyjnych melodii, czerpiących z muzyki Żydów aszkenazyjskich i orientalnych brzmień sefardyjskich, rodzimych  improwizacji i współczesnych brzmień – idealna oprawa dla wspólnego rozpoczęcia szabatu.

Spotkajmy się przy muzyce by choć na chwilę zwolnić, posłuchać opowieści o żydowskiej tradycji i razem rozpocząć wyjątkowy czas szabatu.

Bartosz Smorągiewicz – saksofonista, kompozytor i aranżer, absolwent Hochschule für Musik w Würzburgu. Laureat międzynarodowych konkursów kompozytorskich, twórca muzyki jazzowej, filmowej i teatralnej, współpracujący z artystami z całego świata. Od 2023 roku prowadzi Orkiestrę Jazzową Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej.

Kwartet Barta Smorągiewicza tworzą:

• Bartosz Smorągiewicz – klarnet i saksofon
• Marcin Skaba – skrzypce i wokalizy
• Sebastian Iwanowicz – gitara
• Michał Jaros – kontrabas

Koncert
Vadim Brodski – skrzypce
Bartłomiej Wezner – fortepian
Henryk Rajfer – śpiew
Teresa Wrońska – fortepian

5 września / godz. 16.00

WCK Międzylesie, ul. Żegańska 1a, sala widowiskowa
wejściówki

Zapraszamy na niezwykły koncert, w którym muzyka klasyczna spotka się z żydowską tradycją, pieśnią i pamięcią. Na scenie wystąpi Vadim Brodski – światowej klasy skrzypek pochodzenia ukraińsko-żydowskiego, laureat prestiżowych międzynarodowych konkursów, któremu przy fortepianie towarzyszyć będzie Bartłomiej Wezner, ceniony pianista, kameralista i pedagog.

W programie wieczoru znajdą się utwory najwyśmienitszych kompozytorów takich jak Henryk Wieniawski, Mieczysław Weinberg, Aleksander Tansman i Ernest Bloch, a także tradycyjne pieśni żydowskie i utwory w języku jidysz. Dopełnieniem koncertu będą występy Henryka Rajfera, aktora Teatru Żydowskiego, oraz Teresy Wrońskiej, pianistki, kompozytorki i wieloletniej kierowniczki muzycznej Teatru Żydowskiego.

wejściówki na stronie www.wck-wawer.pl w zakładce „Kup bilet” lub osobiście w kasie WCK Międzylesie, ul. Żegańska 1A od 28 sierpnia

wycieczka rowerowa z Lidią Dańko

6 września | godz. 11.00

Start: skwer przy pomniku zagłady Żydów falenickich, naprzeciwko PKP Falenica  

wstęp wolny

Zapraszamy na wycieczkę rowerową tropem żydowskich opowieści Falenicy. Wyruszymy śladami miejsc, ludzi i historii, które tworzyły przedwojenną Falenicę – tętniące życiem letnisko, w którym społeczność żydowska stanowiła znaczną część mieszkańców. Przed wojną działały tu synagogi, domy modlitwy, szkoły, organizacje społeczne i liczne żydowskie pensjonaty. W 1940 roku Niemcy utworzyli w Falenicy getto, którego mieszkańcy w 1942 roku zostali deportowani głównie do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady Treblinka II.

Na trasie wycieczki: tablica upamiętniająca Sanatorium im. Medema, cmentarz żydowski w Radości, ewangelicki w Aleksandrowie, żydowski w lesie aleksandrowskim, powrót do miejsca startu. Cała trasa ok. 15 km, drogi leśne i trochę asfaltowych ulic, czas trwania 2-2,5 h. Kaski rowerowe polecane.

Naszą przewodniczką tego dnia będzie Lidia Głażewska-Dańko, mieszkanka Michalina, która od lat dokumentuje historię i architekturę linii otwockiej. Fotografuje dawne domy i opowiada o ich mieszkańcach, była także zaangażowana w tłumaczenie „Sefer Falenic” – księgi pamięci żydowskich mieszkańców Falenicy.

Podczas wspólnej przejażdżki spróbujemy odnaleźć ślady świata, którego już nie ma – w tym roku zapraszamy do zwiedzenia m.in. okolicznych cmentarzy żydowskich.

koncert w wykonaniu aktorów Teatru Żydowskiego w Warszawie: Monika Chrząstowska, Izabella Rzeszowska, Henryk Rajfer & Ireneusz Dobrowolski i Lena Trawczyńska

oraz

Etel Szyc – prowadzenie
Darek Falaga – klarnet
Mirek Kuźniak – skrzypce
Mateusz Dobosz – kontrabas
Teresa Wrońska – fortepian i kierownictwo muzyczne

6 września | godz. 19.00

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Narcyzowa 18, Falenica
wstęp wolny

Zapraszamy na finałowy koncert Festiwalu Sztetl Falenica 2026 poświęcony światu żydowskiego sztetla – jego mieszkańcom, codzienności, obyczajom, radościom, tęsknotom i dramatom. „Zapisane w pieśniach” to muzyczna opowieść, w której słowo, pieśń i muzyka instrumentalna przywołają świat przedwojennych żydowskich miasteczek.

Narrację koncertu poprowadzi Etel Szyc, dyrektor i pomysłodawczyni Sztetl Falenica, jej opowieści wprowadzą publiczność w kolejne obrazy życia sztetla. Towarzyszyć jej będą wybitni artyści.

Prezentowane tego wieczoru utwory zabiorą nas w muzyczną podróż po świecie, którego już nie ma, ale który wciąż powraca w pamięci, słowach i melodiach. „Zapisane w pieśniach” to zaproszenie do spotkania z kulturą i historią żydowskich społeczności, opowiedzianą poprzez emocje, muzykę i ludzkie historie.

Zapraszamy na wyjątkowy finał Festiwalu – wieczór pełen muzyki, pamięci i opowieści o świecie sztetla.